زندگی نامه نظامی گنجوی

حکیم جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید نظامی گنجوی از داستان سرایان بزرگ و استادان مسلم در سرودن شعر تمثیلی و بزمی است. او در سال ۵۲۵ در شهر گنجه متولد شد و همه عمر را به جز سفر کوتاهی که به دعوت قزل ارسلان (۵۸۱-۵۸۷) به یکی از نواحی نزدیک گنجه کرد، در وطن خود باقی ماند تا در سال ۶۱۴ یا ۶۱۹ در همین شهر وفات کرد و به خاک سپرده شد. چنانچه از اشعار او معلوم می شود فضلیت نظامی منحصر به شعر و شاعری نبوده و از جوانی به فنون ادب و تاریخ و قصص علاقه داشته و در تحصیل علم همت کرده و مخصوصاً در نجوم صاحب اطلاع بوده است چنان که خود گوید:
هر چه هست از دقیقه های نجوم با یکایک نهفته های علوم
خواندم و هر ورق که می جستم چون ترا یافتم ورق شستم

نظامی گنجوی

پنج گنج

مهم ترین اثر او «پنج گنج» یا «خمسه» است.
که تعداد ابیات آن را تا حدود بیست هزار بیت نوشته اند.
کعبارت است از: مخزن الاسرار، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفت پیکر، اسکندر نامه، که تمامی مثنوی ها به سبک عراقی هستند.
قدیمی ترین مثنوی نظامی مخزن الاسرار است و بهترین آنها خسرو و شیرین است.

مخزن الاسرار

قدیمی ترین مثنوی نظامی مخزن الاسرار است.
مخزن الاسرار شامل ۲۲۶۰ بیت است.
این مثنوی در حدود سال ۵۷۰ به نام فخرالدین بهر شاه بن داود (متوفی ۶۲۲) به نظم در آمد و مشتمل بر ۲۰ مقاله در مواعظ و حکم است .
۲۲۶۰ بیت دارد و حاوی اندیشه های زاهدانه و عارفانه است.
در هر مقاله پس از شرح عنوان مقاله، برای تأثیر گذاری بیشتر داستانی کوتاه اما پر محتوا و دلنشین روایت شده است.

بخوانید  اتوکروم(Autochrome) نخستین روش در فرایند ظهور عکس رنگی

خسرو و شیرین

مثنوی خسرو و شیرین شامل ۶۵۰۰ بیت است.
این مثنوی داستان عشق خسرو پرویز پادشاه ساسانی به شیرین شاهدخت ارمنی می باشد.
در سال ۵۷۶ به پایان رسیده و از طرف شاعر به اتابک شمس الدین محمد جهان پهلوان بن ایلد گز (۵۶۷-۵۸۱) تقدیم شده است.

لیلی و مجنون

مثنوی لیلی و مجنون شامل ۴۵۰۰ بیت است که به سال ۵۸۴ به نام شروانشاه ابو المظفر اخستان سروده شده است در این مثنوی داستان پر سوز و گداز عشق مجنون(قیص عامری) از قبیله ی بنی عامر و لیلی دختر سعد که از داستان های مشهور تازی در دوره جاهلیت می باشد به رشته نظم در آمده است.

هفت پیکر

مثنوی هفت پیکر یا هفت گنبد یا بهرامنامه اسصت که در ۵۱۳۶ بیت به سال ۵۹۳ به نام علاء الدین کرپ ارسلان پادشاه مراغه سروده شده است. این داستان از جمله قصه های ایرانی مربوط به دوره ی ساسانی است و شرح روابط بهرام گور(۳۴۸-۴۲۰ میلادی)با هفت دختر از پادشاهان هفت اقلیم است که بهرام برای هر کدام گنبدی به رنگی خاص برپا می کند و هر روز از هفته را میهمان یکی از آنان می شود و داستانی از هر کدام می شود.

اسکندر نامه

مثنوی اسکندر نامه شامل ۱۰۵۰۰ بیت و در دو بخش به نام های شرفنامه و اقبال نامه به نظم در آمده است.در بخش اول نظامی اسکندر را به صورت فاتحی بزرگ و در بخش دوم در لباس حکیم و پیامبری خردمند معرفی می کند. نظم این مثنوی در سال ۵۹۹ به اتمام رسیده و به نام نصرت الدین ابوبکر محمد جهان پهلوان نام گذاری شده است.

بخوانید  عکاسی اومانیستی (Humanist Photography) برگرفته از فلسفه انسان گرایی